Mijmeren over koken, eten en leven

2013 loopt op zijn laatste benen en in die maand van het laatste licht, van langer slapen en later feesten, van buiten naar binnen, van melancholie en loutering, van aanvaarden en verwachten, vind ik het fijn om even te mijmeren. Mijmeren. Is dat nu geen ultiem decemberwoord? Ik dacht het wel. En dan mijmer ik graag over het leven, de wereld en wat wij mensen daar allemaal in uit te vreten hebben. met ons grage goesting en hevig verlangen, met ons wel en wee, ons computerbrein en dierenlijf. Want amai wij zijn daar toch een volkje.

 

Eten voor het volk

Een paar weken geleden organiseerde ik op kookeetleef de SOEPWEEK. Het werd een hartverwarmend succes. Een hele reeks veggie chefs en restaurants zetten hun beste beentjes voor en bewezen met brio dat soep wél veel soeps kan zijn want dat je er alle kanten en kleuren en smaken mee uit kan. Ik kreeg heel wat enthousiaste reacties van lezers en proevers die lieten weten hoe fijn ze het wel niet vonden om recepten en ideetjes te krijgen voor een haalbaar, betaalbaar, gezond en smaakvol ecologisch eet- en leefpatroon. Want het kan echt. Eenvoudig, betaalbaar goed eten.

Ik werkte in dat opzicht in november ook mee aan een reportage in de Standaard van Dorien Knockaert over beter eten met beperkt budget. Er is op dit moment heel wat over te doen in binnen- en buitenland. Ons aller Jamie heeft zich uitgelaten over het verband tussen armoede en junkfood. Dat dat niet hoeft. Dat wie zich goed wil voeden, zich goed kan voeden. Dat de hamburger en de chips niet perse goedkoper zijn dan een vers bereide volwaardige maaltijd. Het zette veel kwaad bloed bij arm UK want het klonk iets teveel als wie arm is, moet maar slim zijn. Als het van deze dame afhangt, is dat alvast geen enkel probleem. (de grote MAAR komt later)

Als je een beetje creatief uit de hoek komt en een beetje durft te experimenteren met ingrediënten kom je al een heel eind. Ik gaf Dorien de tips en tricks die volgens mij het verschil kunnen maken bij de keuze voor een beter eetpatroon. Ideetjes die ik zelf noodgedwongen opdeed bij het leven met een karig inkomen. Met minder leven maakt een mens inventief en alert. Ik heb het altijd trachten te zien als een uitdaging, eerder dan als een beperking en dan wordt, clichématig, less effectief more. Met vijftig euro per week kan je heel wat als je wil. (Op het einde van dit stukje krijg je tien budgettips voor het betere eten cadeau!)

Maar in fel contrast met mijn enthousiasme over Doriens artikel en de manier waarop Jamie en andere bekende chefs pleiten voor een terugkeer naar eerlijk echt eten, kreeg ik het koud en ging meteen weer aan de twijfel toen ik een paar dagen later een vriend bezocht die werkt als begeleider en organisator bij een vzw voor armoedebestrijding. Wat ik daar hoorde en zag, was zo schrijnend dat ik mijn elitaire tips&tricks meteen weer wou inslikken. Het ging daar helemaal niet over vijftig euro per week voor eten maar over vijftig euro per maand. We maakten een wandeling door het grimmige nieuw Gent en kwamen tussen twee grote appartementsblokken bij een grasveldje terecht waar ze met de mensen van de vzw sinds die zomer waren begonnen aan een soort volkstuin. We aanschouwden een paar  vierkante meter aarde met de teloorgegane resten van wat best een mooie teelt moet zijn geweest. Hij vertelde hoe enthousiast de mensen waren toen ze hiermee aan de slag gingen. Hoe ze ondervonden dat hun arbeid hen iets opleverde. Dat doen voldoening geeft. Dat was geen voer van bij den Aldi. Dat waten spruiten en sla in volle grond op een zakdoekgrote moestuin te midden van een betonnen woestijn. Maar veel van de oogst bleef helaas liggen en verpieterde voor het op een bord terecht kon komen. ‘Deze mensen weten niet wat ze moeten doen met groenten. Ze hebben dat nooit geleerd. Ze kunnen een blik ravioli opentrekken maar geen recept bedenken voor pastinaken. Vaak hebben ze zelfs geen vuur, geen kookgerei of is electriciteit en gas afgesloten.’ En daar sta je dan met je nobel initiatief.

Het is wél waar dat gezond eten niet evident is als je het over 2 euro per dag hebt. ‘Op een dag wouden we appelmoes maken met de mensen. In de supermarkt bleek dat het veel goedkoper was om een blik appelmoes mee te nemen dan verse appels. Zo kan je mensen niet echt motiveren om zelf aan de kook te gaan.’ Ik liep dagenlang te tobben over de uitzichtloosheid van deze tristesse en het deed me beseffen dat het inderdaad niet gaat over een klein budget van ons, mensen met kennis van zaken en pastinaken, maar over mensen in de goot, die sinds hun wieg nog nooit hebben gehoord van donderdag veggiedag, e-nummers, Monsanto en fructosesiroop. En mochten ze meer weten, het zou hen geen zak kunnen schelen. Ze willen gewoon gaan slapen zonder de ergste pijn die er bestaat: Honger.

Aarde voor het volk

Ik wil met zulke vraagstukken altijd meteen oplossingsgericht aan de slag want ik houd er nogal graag grootse idealen op na. Het beeld van de moestuin der armen daar in het nieuwe Gent bleef hangen.  Voedselmogelijkheden als een fata morgana te midden van een omgeving waar voor de rest niks groeit of bloeit.  Ik vind het fijn om te zien hoe volkstuintjes en stadslandbouwinitiatieven steeds meer voet aan grond krijgen en mensen inspireren. De site is daar een prachtvoorbeeld van. Daar zie je hoe mensen van verschillende komaf en achtergrond de vruchten plukken van een terugkeer naar de basis van voeding, naar waar het allemaal ooit vandaan is gekomen vooraleer het verpakt in een winkelrek is beland. Volle Grond. Landbouw op mensenmaat, zelfvoorziening in een stedelijke context: ik vind het één van de mooiste evoluties in deze moderne tijden, dat mensen weer in aanraking komen met elementaire bezigheden als voedsel kweken, oogsten en verwerken omdat er contact is tussen daad en doel. Dat dat vaak het grootste gebrek is in onze eigentijdse samenleving. Dat er geen contact meer is met een eindprodukt, geen link tussen beginpunt en afloop van een ontwikkelingsproces. Door die verregaande versnippering voelen mensen zich verloren, verdwaald en lijkt hen alles wat ze doen zinloos. Lost in industry.

Ik had het er nog, vrij laconiek, over met de armoedebestrijdende vriend. Dat zijn mensen toch niet wakker lagen van afvalvoorkoming en pesticiden, eerlijke handel en lokale produkten. Maar hij sprak me tegen ‘Het wordt tijd dat we armoede en ecologie met elkaar in verband brengen en niet langer als elkaar uitsluitende, extreme situaties bekijken, dat we er de mogelijkheden in durven zien.’ Een ecologische aanpak is net gericht op het creatief omgaan met  wat je niet hebt (of beter nog: niet wil hebben) en oplossingen zoeken om hier zelfredzaam mee om te gaan. Deze website was voor mij een ontdekking want ook al is hij bedoeld voor de hippe eco-educated doityourselver, de meeste tips en tricks zijn niet alleen goed voor onze voetafdruk maar evenzeer voor onze portemonnee. Laten we ze in workshops gieten en er mee aan de slag gaan!

Consuminderen, ecologisch bewustzijn en armoedebestrijding

Ik zou in 2014 niks liever dan van start gaan met educatieve projecten om een brug te bouwen tussen consuminderen, ecologisch bewustzijn en armoedebestrijding. Om de uitdaging te zoeken achter het gebrek. Maar zo simpel is het in de praktijk allemaal niet. Vandaag lees ik in een artikel over het juk van de armoede dat uitzichtloosheid mensen ‘dommer’ maakt of hoe je door armoede verstrikt raakt in een vorm van kortetermijndenken dat leidt tot misvattingen en tunnelvisie bij de aanpak van de dagdagelijkse rompslomp. Er werd intussen heel wat onderzoek verricht naar de ‘psychologie van de armoede’ maar het is in elk geval duidelijk dat het niet helpt mensen te wijzen op een gebrek aan karakter, intelligentie of inzet. Ik denk dat vooral heel concrete kleinschalige projecten zoals een stadslandbouwproject effectief resultaat kunnen opleveren omdat het educatie linkt aan daadkracht en resultaat. Het zou fijn zijn, mocht landbouw weer iets worden van het volk voor het volk en door het volk. Volk van alle slag dat van elkaar leert door ervaring en kennis te delen. Zulke projecten betekenen niet alleen op ecologisch terrein veel maar zijn ook heel waardevolle socio-culturele oefenpistes. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de volksgezondheid (fysisch en psychisch!).

En laten we, nu we het toch over educatie hebben, alsjeblieft meteen ook de weetgierigste en creatiefste, de minst bezoedelde en onbevooroordeelde doelgroep in de kijker zetten: de kinderen. Nergens liggen meer kansen voor verandering in denken en doen dan in hun kleine handen en grote ogen. Met niemand kunnen we beter aan de slag dan met deze gretige groep ontluikende mensen. Laten we hen dus bieden wat we te bieden hebben: het uitzicht op vernieuwing, de eerste voetstappen op het nog zo onontgonnen terrein van ecologische autonomie. Schoolmoestuinen, schoolkeukens en schoolateliers ten lande, verenigt u! Sla het stof van uw tafels en banken, laat u bemannen en wees de pioniers van een nieuwe vorm van leven, werken en eten! Hier lees je meer over mijn voorliefde voor deze aanpak.

Beter eten met beperkt budget

  1. koop alleen basisprodukten: granen, peulvruchten, groenten, fruit
  2. neem een groentenpakket
  3. herontdek peulvruchten: linzen, kikkererwten, bonen! Een prachtige spotgoedkope bron van plantaardige eiwitten.
  4. koop geen water, sap, frisdrank (maak ijsthee, limonades zelf, gebruik je drinkbus)
  5. koop geen koekjes, gebakjes (bak ze zelf)
  6. koop geen brood en muesli (maak ze zelf)
  7. koop in grote hoeveelheden droogvoer (noten, gedroogd fruit, rijst, zaden…)
  8. koop geen groenteburgers, quorn, enz. (maak ze zelf)
  9. maaltijdsoepen, stoofpotjes, gegrillde groenten
  10. koop niks readymade (pizza, broodbeleg)
  11. maak zelf broodbeleg
  12. streef naar een veganistisch eetpatroon (kaas en vlees zijn dure producten die je gezondheid toch niet zoveel goed doen)
  13. koop geen kleine verpakkingen yoghurt, melk, etc.
  14. vries en maak in in de zomer/herfst

Nog meer tips vind je hier en hier.

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Ook interessant?